Home

از تفسیر آیات الهی توسط آیت‌الله اشراقی تا سرایش شعر برای خامس آل عبا

آیت‌الله اشراقی در نگارش تفسیر قرآن‌کریم پیشقدم بود که تفسیر سوره یوسف، سوره اعلی و سوره قلم از جمله آثار ایشان است.

پنجشنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۵
از تفسیر آیات الهی توسط آیت‌الله اشراقی تا سرایش شعر برای خامس آل عبا

به گزارش خبرگزاری فارس از قم، آیت‌الله میرزا محمدتقی اشراقی یکی از بزرگان دین است که فرزندش شیخ شهاب‌الدین اشراقی یکی از دامادهای امام خمینی(ره) به شمار می‌رود.

خاندان بزرگ اشراقی معروف به «ارباب»، یکی از خاندان‌های پر برکت شهر مقدس قم هستند.

میرزا محمدتقی هم یکی از علمای این خاندان است که در سال 1313 هجری قمری در قم متولد شد. تدریس خارج فقه و اصول پدر و البته سکونت در قم، میرزا محمدتقی را نیز به حوزه علمیه کشاند تا دروس حوزوی بیاموزد و پله‌های ترقی را طی کند. او البته علاوه بر تحصیل و برای امرار معاش، به کشاورزی و ساختمان سازی هم می‌پرداخت و کشاورزی نمونه و آگاه بود؛ زیرا با یک نظر به زمین زراعی، میزان بذر لازم را برای آن تشخیص می‌داد و حاصل را برآورد می‌کرد.

اما او در مسیر علم‌آموزی، در محضر بزرگانی مانند حضرات آیات میرزا محمد ارباب (پدر)، حاج شیخ ابوالقاسم کبیر قمی، حاج سید میرزا آقا ترابی دامغانی و حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی زانو زد و از محضرشان کسب فیض کرد.

پس از بهره گیری از این استادان، در زمره شاگردان ممتاز و برجسته و البته مورد اعتماد آیت‌الله حائری یزدی درآمد و عمده تحصیلاتش را در محضر آن بزرگوار سپری کرد.

پس از آن بود که آیت‌الله میرزا محمدتقی اشراقی تدریس خود را آغاز کرد و شاگردانی مانند حضرات آیات حاج شیخ صادق احسان‌بخش (که بعدها نماینده ولی‌فقیه در استان گیلان و امام جمعه رشت شد)، حاج شیخ فضل‌الله سعادت، سید محمدعلی صدرایی اشکوری، سید مجتبی رودباری، حاج شیخ ابراهیم واعظ لنگرودی و حاج سید مصطفی برقعی قمی در محضر او پرورش یافتند.

وی همچنین در نگارش تفسیر قرآن‌کریم پیشقدم بود که از جمله آثار او می‌توان به تفسیر سوره یوسف، تفسیر سوره اعلی و تفسیر سوره قلم اشاره کرد.

آنگونه که در مناقب ایشان آمده است، فن سخنوری بالای ایشان موجب می‌شد تا هر مخاطبی به وی جذب شود؛ به طور مثال ممکن بود که ایشان موضوعی مانند «انقلاب» را  - که از مُطهّرات است -، به عنوان سخنرانی خود انتخاب می‌کرد، اما در ذیل همین موضوعِ به ظاهر شرعی و احکامی، دستگاه رژیم پهلوی و سیاستمداران وطن فروش را نیز از انتقادات خود بی‌بهره نمی‌گذاشت تا نگرش کاملی به مفهوم انقلاب شده باشد.

فن سخنوری او چنان بود که نام میرزا محمدتقی اشراقی در کنار بزرگانی مانند ادیب تهرانی، قاسم نحوی، محمدتقی فلسفی، حاج مرتضی انصاری قمی و شیخ علی اکبر تربتی به عنوان مشهورترین استادان این فن در حوزه علمیه قم، زبانزد خاص و عام است و جناب فرصت شیرازی در وصف فن سخنوری او، شعری سروده که ابیاتی از آن، چنین است:

حبّذا بر خامه‌ای کاین نامه را بر زد رقم

مرحبا بر فاضلی کاین فضل را کرد آشکار

آنکه باشد هر کلامش را بدایع بی‌شمار

آنکه باشد هر بیانش را معانی بی‌شمار

در اصول و حکمت و تفسیر مشهور جهان

در نجوم و هیأت و منطق شهپر روزگار

در عباراتش نهان صد گنج حکمت پر گهر

از مقالاتش عیان صد بحر معنی بی‌کنار

گشته اشراقی به عالم چون که از اشراق وی

صد هزاران همچو من بر وی نماید افتخار

میرزا محمدتقی اشراقی، خطیبی است که حتی آیت‌الله سید محمدتقی خوانساری از او دعوت کرد تا پس از برگزاری نماز استسقاء مشهور (نماز باران مستجاب شده)، به منبر برود و مردم را از بیانات بلیغ و سخنرانی شورانگیزش بهره‌مند سازد؛ زیرا وی سخنرانی شاعر و شاعری سخنور بود که مانند او در حوزه علمیه قم کمتر دیده شده است؛ سخنور و شاعری که در نویسندگی هم هنرمند بود و این شعر فارسی – عربی در ستایش امام حسین(ع) از اوست:

أصبحتُ زائرا لک یا بضعه الرسول

أمسیتُ شائقا بک یا مهجه الرسول

تا استخوان من نشود خاک آستان

الشّوق فی التّزاید و العیشُ لا یزول

شاها ز همت تو به صحرای کربلا

مهموم گشت همت و مجهول شد عقول

تو خامسی ز آل عبا، خُمس حق توست

از خُمس خویش، مظلمه ما بکن قبول

روح الامین که حاصل وحی است ز آسمان

بر ساحت جلال شما می‌کند نزول.

این عالم مردمی و پرهیزکار سرانجام در مانند چنین روزی، یعنی بیست و چهارمین روز از ماه مبارک رمضان سال 1368 هجری قمری و در جریان سفری تبلیغی به تهران، بر اثر سکته قلبی شمع وجودش خاموش شد. پس از آن بود که تشییع باشکوهی برای ایشان ترتیب داده شد و سپس پیکر مطهرش را در مسجد بالاسر حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) و در جوار استادش، آیت‌الله مؤسس حوزه علمیه قم، به خاک سپردند؛ روحش شاد.