Home

یک روز در اردوگاه زندانیان ملک‌خاتون؛ تمرین آزادی با لباس کار

پنجشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۵
یک روز در اردوگاه زندانیان ملک‌خاتون؛ تمرین آزادی با لباس کار

تهران - روزنامه ایران - شماره 6277- انگی به نام زندانی! برچسبی که نه تنها خود زندانیان بلکه خانواده‌هایشان از آن رنج می‌برند. وقتی پایت به هر دلیل به زندان باز شد، اسمت می‌شود زندانی.

تهران - روزنامه ایران - شماره 6277- انگی به نام زندانی! برچسبی که نه تنها خود زندانیان بلکه خانواده هایشان از آن رنج می برند. وقتی پایت به هر دلیل به زندان باز شد، اسمت می شود زندانی. حالا چه فرقی می کند به خاطر تصادف باشد، ناتوانی در پرداخت مهریه، بدهکاری یا هر جرم و تخلف کوچک و بزرگ دیگری؛ بالا بروی، پایین بیایی، اسمت زندانی است.
آمارها نشان می دهد از 3 دهه گذشته تعداد زندانیان کشور 22 برابر شده است که این موضوع با رشد 2 برابری جمعیت، همخوانی ندارد. کارشناسان قضایی می گویند از هر 10 نفر ایرانی با احتساب کودکان و سالمندان و... لااقل یک نفر تجربه یک شب بازداشت را از سر گذرانده است. گذشته از این آمار تکان دهنده سالانه بیش از 500 میلیارد تومان برای نگهداری زندانیان و کسانی که از آنان مراقبت می کنند هزینه می شود.
به گفته رئیس سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، سالانه 15 میلیون پرونده به دستگاه قضایی کشور ارجاع می شود و 500 هزار نفر به اتهامات مختلف وارد زندان های کشور می شوند که بیش از 70 تا 75 درصد زندانیان دارای مشکلات اقتصادی بوده و از قشر محروم و بدهکار هستند.
* اردوگاه هایی برای اشتغال زندانیان
از پلیس راه حسن آباد قم جاده ای باریک می رود به سوی چرمشهر؛ منطقه ای که خشکسالی، مردمش را به پایتخت و شهرهای اطراف کوچانده. انگار ده ها سال است کسی آن دور و بر زندگی نمی کند. نشانه ای از حیات نیست. خانه های کاهگلی روستایی خرابه شده اند. زمین های کشاورزی که سال ها پیش جالیزهای سرسبزی بوده اند حالا به شوره زاری بی مصرف تبدیل شده اند. چند کیلومتری را که رد کنیم ندامتگاه تهران بزرگ یا همان زندان فشافویه را می بینیم، البته با اینجا کاری نداریم.
چند کیلومتر پس از زندان فشافویه و گذر از خاک و خاک و خاک، از دور سرابی می بینیم با باغی سرسبز. جلوتر که می رویم پی می بریم درست دیده ایم؛ باغی سرسبز در شوره زارهای بی پایان. تابلویی جلوی باغ نصب شده که روی آن نوشته «شرکت کشت و صنعت حامی فدک متعلق به بنیاد تعاون سازمان زندانیان کشور؛ اردوگاه زندانیان ملک خاتون».
از قضا چیزی که دستگیرمان می شود این است که اداره این باغ و دامپروری برعهده زندانیان «رأی باز» است که دوران محکومیت خود را در اردوگاه ها یا مزارع و باغ های بنیاد مشغول به کار می شوند.
با رحیم مطهرنژاد، مدیرعامل بنیاد همراه می شویم تا از اردوگاه های کار مددجویان استان تهران بازدید کنیم.
نخستین جایی که می رویم سنگبری آنتیک در همان جاده کویری است؛ اردوگاهی که برخی زندانیان رأی نیمه باز براساس شرایطی که کسب کرده اند، مشغول به کارند. روزها کار می کنند و شب ها همانجا می مانند و دیگر به زندان باز نمی گردند. این اردوگاه دقیقاً شبیه به کارگاه های صنعتی است که همه جا هست با این تفاوت که جای نگهبان و مسئول ثبت تردد، سرباز پست می دهد.
در این اردوگاه سوله نه چندان بزرگی را به کارگاه سنگبری تبدیل کرده اند.
40- 30 مرد با لباس فرم آبی رنگ و ماسک در حال کارند. چندتایی شان سنگ های باریک را داخل دستگاه می ریزند و سنگ های ریزی را که در نمای ساختمان و آشپزخانه ها استفاده می شود برمی دارند و با کنار هم چیدن آنها شکل های زیبایی درست می کنند.
کمی آن طرف تر چند مرد سن و سال دار روی چهارپایه های بلندی نشسته اند و سنگ ها را براساس رنگ و جنس و اندازه داخل کارتن می چینند. ماسک سفید و کلاه نقابدارشان نمی گذارد درست صورت شان را ببینم. صدا به صدا نمی رسد و گرد و خاک سنگبری، نفس کشیدن را سخت می کند.
کار راحتی نیست ولی آنهایی که اینجا کار می کنند راضی اند.با اشاره از مددجویی که سنگ ها را توی کارتن می چیند می خواهم به گوشه ای از کارگاه بیاید که صدا کمتر است. از او درباره کار و زندان می پرسم. از اینکه از کار کردن در چنین جایی راضی است و چقدر دستمزد می گیرد؟
خودش را «یوسف» معرفی می کند. 42 ساله است و به خاطر جرمی که به گفته خودش ندانسته مرتکب شده به 3 سال زندان محکوم شده است: «وقتی زندان افتادم تنها چیزی که آزارم می داد بلاتکلیفی زن و بچه ام بود. اینکه چطور می توانستند بدون خرجی زندگی شان را بگذرانند.
از طرفی جو زندان برای کسی مثل من که برای نخستین بار به زندان آمده خیلی سنگین بود. برای رها شدن از این فضا به دفتر بنیاد تعاون رفتم و درخواست کار دادم و چند مدتی در کارگاه کیف دوزی مشغول به کار شدم تا اینکه با افتتاح این مرکز و اعلام رضایت مسئولان ندامتگاه از رفتارم، برای کار به اینجا آمدم. در این چند روز، سنگبری و کار با دستگاه را یاد گرفتم و از همه مهم تر اینکه دیگر به زندان برنمی گردم.»
وی در ادامه می گوید: «صبح تا عصر توی کارگاه کار می کنیم و بین 40 تا 50 درصد دستمزد مصوب وزارت کار، حقوق می گیرم که بخشی از آن به حساب خانواده ام واریز می شود. از زمانی که به اردوگاه زندانیان «رأی نیمه باز» آمده ام احساس می کنم دیگر یک زندانی نیستم و انگ زندانی بودن روی پیشانی ام نیست.»
مرد دیگری که انگار یخش آب شده و ترسی از مصاحبه و عکس ندارد، کنار هم بندی اش می ایستد و بدون اینکه سؤالی بپرسم شروع می کند به حرف زدن: «آقا اینجا خیلی بهتر از زندان است. اصلاً قابل مقایسه نیست. اینجا احساس زندانی بودن نمی کنیم. از صبح تا شب کار می کنیم. اگر تعداد این کارگاه ها زیاد بشود و زندانی های دیگر شرایط کار را در چنین فضاهایی پیدا کنند باور کنید آمار خلاف پایین می آید. فکر می کنید داخل زندان خوش می گذرد! بیکاری باعث می شود خیلی ها به جان هم بیفتند.»
رحیم مطهرنژاد، مدیرعامل بنیاد تعاون سازمان زندانیان کشور با اشاره به فعالیت این افراد در چنین کارگاه هایی می گوید: «اشتغال یکی از بازوهای اصلی چرخه اصلاح و تربیت است. می خواهیم با به کارگیری زندانیان در کارگاه ها آنها را از آسیب های احتمالی که داخل زندان است دور و از طرفی دغدغه شان را که همان خانواده هاست برطرف کنیم. وقتی یک زندانی کار می کند بخشی از حقوقش به حساب خانواده اش می رود و با این کمک، خانواده اش از آسیب هایی که در کمین شان نشسته دور می شوند.»
وی در ادامه می افزاید: «رسالت دیگر ما حرفه آموزی، آموزش مهارت های شغلی و اشتغال زندانیان است که در این رابطه پس از آموزش آنها و اعطای مدرک معتبراز سوی سازمان فنی و حرفه ای شرایط را طوری برایشان مهیا می کنیم که پس از آزادی بتوانند وام اشتغال بگیرند و حرفه ای را که آموزش دیده اند عملی کنند.»
* زندانیانی که گوسفند می چرانند
نزدیکی های زندان فشافویه جاده ای باریک و فرعی ختم می شود به روستایی که آدم هایش رفته اند ولی خانه هایشان هنوز نه. نرسیده به آخر جاده از علوفه هایی که روی هم تلنبار شد ه می توان دامپروری را پیدا کرد. زمینی نه چندان بزرگ با چندین آغل بزرگ که 3 هزار و 500 گوسفند را در خود جای داده است و نزدیک به 15 زندانی مسئول نگهداری و چراندن گوسفندان هستند. اینجا زندانی ها دیگر آب خنک نمی نوشند بلکه گوسفند می چرانند.
البته زمانی رسیده ایم که مددجویان گوسفندها را برای چرا به دشت برده اند بجز 2 مددجو که از بره ها نگهداری می کنند، کس دیگری نیست.
«قاسم» که با موافقت قاضی پرونده اش رأی باز شده درباره کاری که به او سپرده شده ،می گوید: «علاقه زیادی به گاو و گوسفند دارم.
در روستای مان گاو و گوسفند داشتیم و با چوپانی آشنایی زیادی دارم. وقتی قرار شد برای کار به یکی از کارگاه ها بیایم اینجا را انتخاب کردم. یک ماه از گوسفندها نگهداری می کنم و 10 روز به روستای مان می روم. با حقوقی که از بنیاد می گیرم قسط های شاکی ام را می پردازم.»
روبه روی دامپروری یعنی آن طرف جاده باغ پسته و زیتون و جالیز است. باغ پسته با وسعت 130 هکتار به گفته مطهرنژاد یکی از طرح های مهم این بنیاد است که با کمک زندانیان رأی باز در چند سال آینده به نتیجه خواهد رسید. نهال های پسته و زیتون هنوز کوچک اند ولی با آبیاری مکانیزه ای که شیوه جدیدی در این صنعت است قرار است درختان این باغ 2 سال زودتر از چیزی که پیش بینی شده بار بدهد.
پیش از تهیه این گزارش از کارگاه های قالیبافی، سراجی ، کفاشی ، تولید پوشاک و سایر کارگاه های داخل زندان گزارش هایی نوشته بودم ولی بازدید از مزارع ، باغ ها و دامپروری هایی که مددجویان در آنها آزادانه کار می کنند و می توانند به خانه شان برگردند طرح جالبی به نظر می رسد که در این چند سال گذشته مدنظر مسئولان قضایی قرار گرفته است.
ای کاش بشود همه مجرمان را با کار تنبیه کرد نه با استراحت در گوشه سلول زندان!
روزنامه ایران
تهرام 1625
از: ایرنا
یک روز در اردوگاه زندانیان ملک‌خاتون؛ تمرین آزادی با لباس کار