Home

نگاهی به برگزاری نخستین جشنواره هلی ترشی مازندران

شنبه ۱۶ مرداد ۱۳۹۵
نگاهی به برگزاری نخستین جشنواره هلی ترشی مازندران

ساری - ایرنا - نخستین جشنواره ' هلی ترشی ' ( رب آلوچه جنگلی) مازندران روز جمعه با حضور جمعی از گردشگران ، مسئولان استانی و محلی و اهالی روستای ' بالاده ' شهرستان ساری در این روستا برگزار شد.

برگزاری این جشنواره را جوانان دوستدار میراث فرهنگی روستای بالاده از جمله انجمن فرهنگی ' سادوا ' با همراهی و همکاری پایگاه بسیج شهدا و شورای اسلامی روستا همسو با تحقق شعار اقتصاد مقاومتی برنامه ریزی کردند.
زنان و مردان روستای بالاده که از چند روز پیش با کندن حدود نیم تن آلوچه جنگلی برای برگزاری این جشنواره آماده شده بودند ، در حضور گردشگران و مسئولان ، آلوچه ها را با پختن بر روی آتش تهیه شده از هیزم تبدیل به رب کردند.
زنان روستایی که بیشترین نقش را در فراوری محصول بر عهده داشتند ، گردشگران و جوانان حاضر را با نحوه و مراحل پخت هلی ترشی آشنا کردند.
آلوچه هایی که تبدیل به رب شد ، از یک هفته پیش توسط مردان و زنان روستای بالاده از درختان خودرو جنگل اطراف جمع آوری شده بود و پیش از آن که به مرحله پخت برسد ، در چند مرحله شسته شد .
زنان بالاده پس از این مرحله ، آلوچه ها را در چندین دیگ بزرگ به مدت حدود یک ساعت پختند تا پوست و گوشت آن نرم شده و براحتی از هسته جدا گردد.
کار جدا کردن هسته را مردان و زنان با هم به روش سائیدن آلوچه پخته شده در صافی های فلزی انجام دادند . در این محله علاوه بر هسته ، پوسته آلوچه نیز از آن جدا و قسمت گوشتی نیم پز آن در دیگ های جداگانه ای برای تهیه رب یا ترشی روی آتش قرار گرفت .
دومین مرحله پخت آلوچه که آن را به رب تبدیل می کند ، مهم ترین و حساس ترین مرحله بود و برای این کار یک یا دو نفر به عنوان سرآشپز بر نحوه و میزان پخت و کم و زیاد کردن آتش زیر آن نظارت داشتند .
این مرحله بیش از دو ساعت به درازا کشید و پس از آن رب خوش رنگ آلوچه آماده شد، ربی که به اعتقاد زنان مناطق ییلاقی مازندران علاوه بر مصرف به عنوان چاشنی ، دارای خواص درمانی نیز است .
زنان بالاده ده ترشی ها را در بسته های نیم و یک کیلویی جداسازی کردند تا بخشی را به عنوان سوغاتی به شرکت کنندگان هدیه کرده و بخش دیگری از آن را بفروشند.
در پایان این جشنواره تمامی حدود 200 کیلوگرم رب آلوچه هدیه داده شده و یا فروخته شد.
** جشنواره غیر دولتی
یکی از نکات قابل توجه در برگزاری این جشنواره فرهنگی - اقتصادی ، خودجوش بودن آن بود که هیچ نهاد دولتی یا غیر دولتی در برگزاری آن نقشی نداشت ، موضوعی که برای معاون اداره کل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی مازندران هم جالب توجه بود .
سیدرحیم موسوی در آئین آغازین این جشنواره گفت : بسیار خوشحالم از بابت برگزاری این جشنواره که با استقلال و بدون وابستگی به نهادهای دولتی یا غیردولتی برگزار شده است.
وی افزود : برگزاری این گونه جشنواره ها اگر چه دارای محتوای فرهنگی است و می تواند میراث گذشتگان را به نسل جدید منتقل کند ، ولی در عین حال جنبه اقتصادی هم دارد .
موسوی به شعار اقتصادی مقاومتی ، اقدام و عمل در سال جاری اشاره کرد و گفت : جشنواره هلی ترشی در واقع نمود واقعی تحقق این شعار است و نشان می دهد که کشور ما برای تحقق شعار اقتصاد مقاومتی از چه ظرفیت بی بدیلی برخوردار است.
او افزود : زنان و مردان سخت گوش روستای بالاده و همچنین دیگر مناطق ییلاقی و کوهستانی مازندران که به نعمت های خدادادی مانند آلوچه وحشی دسترسی دارند ، با برگزاری این جشنواره نشان داده اند که اهل اقدام و عمل هستند و می توانند پشتوانه خوبی برای تحقق شعار اقتصاد مقاومتی باشند.
وی از روستاها به عنوان خاستگاه اصلی خرده فرهنگ ها یاد کرد و گفت : مردم روستاها بویژه در مازندران همواره برای انجام هر کاری چه اقتصادی و چه غیر اقتصادی یک بسته فرهنگی تعریف شده هم دارند و ما امروز در کنار پخت هلی ترشی که می تواند محل کسب درآمد برای روستاییان باشد ، با آداب و رسومی آشنا می شویم که در واقع بسته فرهنگی برای فراوری این محصول محسوب می شود .
معاون فرماندار ساری هم در این آئین برای حاضران به زبان مازندرانی صحبت کرد و گفت : برگزاری این گونه جشنواره ها و برنامه ها فرصت خوبی برای اشاعه نشاط و شادابی در جامعه است.
حسن زاده افزود : روستاهای مازندران خوشبختانه بهترین فضا را برای اجرای برنامه های فرهنگی همراه با تفریح و نشاط دارند و لازم است مسئولان دستگاههای متولی این موضوع را به صورت جدی مورد توجه قرار دهند .
وی با اشاره به این که امروز افسردگی به عنوان بیماری قرن تار و پود سلامتی جوامع را به خطر انداخته است ، گفت : همه محققان و صاحب نظران بر این نکته اتفاق نظر دارند که طبیعت می تواند بهترین درمان برای این بیماری خاموش باشد و روستاهای مازندران هم بویژه در مناطق ییلاقی و کوهستانی بکرترین طبیعت را برای این منظور دارند .
حسن زاده ظرفیت های روستاهای این مناطق را برای گردشگری در زمینه های مختلف از جمله گردشگری سلامت ، طبیعت گردی ، بوم گردی ، گردشگری ورزشی و دیگر جنبه ها بی بدیل توصیف کرد و افزود : مهم ترین دغدغه اما در این مورد حفظ محیط زیست و طبیعت است که باید قبل از انجام هر کاری مورد توجه جدی قرار گیرد.
او ادامه داد : برگزاری جشنواره هایی مانند هلی ترشی و اجرای برنامه های فرهنگی و ورزشی دیگر در کنار آن علاوه بر ایجاد نشاط و شادابی می تواند از بسیاری از معضلات اجتماعی از جمله اعتیاد و طلاق جلوگیری کند .
بخشدار چهاردانگه هم در این آئین گزارشی از ظرفیت های منطقه به حاضران ارائه و ابراز امیدواری کرد که اینگونه برنامه های فرهنگی با هدف احیاء سنت ها و فرهنگ های فراموش شده منطقه بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
امینی یکی از مشکلات موجود در منطقه را راه دسترسی و کمبود بعضی از امکانات زیرساختی دانست و افزود : خوشبختانه در دولت تدبیر و امید توجه به این مناطق جدی تر شده و تنها بابت رینگ کردن شبکه برق منطقه 10 میلیارد ریال اختصاص یافته است.
وی ادامه داد : برای راهها نیز با وجود مشکلات و نقدینگی کم دولت ، اعتیار خوبی در نظر گرفته شده است که امیدواریم بزودی مشکلات این بخش هم رفع شد.
امینی با تشریح وضعیت این منطقه کوهستانی تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی که حتی راه دسترسی برای بسیاری از روستاها وجود نداشت ، گفت : ولی خوشبختانه هم اکنون در مرحله ای قرار داریم که طرح هادی برای همه روستاها ابلاغ شده است و چهره روستاهای منطقه در حال تغییر است .
** برنامه های جنبی
در حالی که زنان و مردان روستای بالاده در حال پخت هلی ترشی بودند ، برنامه های فرهنگی جنبی برای شرکت کنندگان و گردشگران در در نظر گرفته شده بود تا جشنواره در طبیعت بکر منطقه ، دستاورد فرهنگی هم در پی داشته باشد.
شعر خوانی و دکلمه دو برنامه جبنی بود که توسط دو تن از بانوان منطقه اجرا شد . همچنین در این مراسم از سیدمحمد ساداتی قهرمان کشتی ساحلی نیز تجلیل شد.
گردشگران و حاضران در این جشنواره از موسیقی هم بی نصیب نماندند و به نوای کمانچه کاوه کاردگر و آواز یکی از خوانندگان محلی منطقه گوش دادند.
اگر چه بانوان بالاده به خاطر پخت هلی ترشی ، روز پرکاری داشتند ، ولی خستگی ناشی از این کار فرساینده سبب نشد تا میهمان نوازی خاص مناطق ییلاقی و کوهستانی مازندران را فراموش کنند.
میهمانان جشنواره در این مراسم با نان و آش محلی که به آن ' دو پتی ' ( آش دوغ پخته) گفته می شود ، پذیرایی شدند.
دوپتی از دوغ ، برنج و سبزی های وحشی و جنگلی و همچنین بعضی از سبزی های کاشته شده در باغچه روستاییان به همراه کدو و گاهی سیب زمینی و همچنین بنشن از جمله نخود درست می شود و سیرداغ و نعنا داغ هم برای معطر و تزئین کردن آن به کار می رود.
سنتی ترین نوع دوپتی در مناطق ییلاقی شهرستان ساری آشی است که با دوغ گوسفندی یا گاوی ترش شده به همراه مقدار زیادی سبزی های وحشی در فصل بهار درست می شود و معمولا در آن از سیب زمینی و بنشن استفاده نمی کنند.
** هلی ترشی از چاشنی تا دارو
رب آلوچه جنگلی یا هلی ترشی از قدیم الایام چاشنی غذاهای بومی مازندران بود و علاوه بر این به اعتقاد افراد سالخورده منطقه ، کاربرد دارویی هم داشت .
یکی از موارد استفاده دارویی از این رب برای درمان آفت دهان و بعضی از زخم هاست که همچنان هم در منطقه کاربرد دارد.
آلوچه های وحشی ترش مزه ، محصول درختان خودروی جنگلی یا باغی در مناطق کوهستانی و ییلاقی
مازندران بویژه در بخش چهاردانگه و دودانگه ساری ، هزاجریب نکا و یانسر بهشهر است .
ساکنان روستاهای این مناطق همه ساله از اواخر تیر تا اواخر مهر این محصول خدادادی را جمع آوری کرده و با آن ترشی درست می کنند.
ازگیل وحشی یا ' کندس ' و گلابی وحشی یا ' تلکا ' هم میوه های جنگلی مناطق ییلاقی مازندران است که زنان این مناطق از آنها ترشی و لواشک درست می کنند.
روستای بالاده از روستاهای ییلاقی و کوهستانی مازندران در بخش چهاردانگه شهرستان ساری است که 15 خانوار جمعیت و ساکن دائمی دارد ، ولی ساکنان آن در فصل تابستان و گردشگری به 400 خانوار افزایش می یابد.
این روستا در 120 کیلومتری شهر ساری واقع است . راه دسترسی به این روستا هم جاده ساری - کیاسر - سمنان است .
مازندران براساس آمارهای ارائه شده از سوی اداره کل میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی بیش از یکصد نوع غذا ، دسر و دمنوش محلی شناسایی شده ، دارد که تاکنون از این تعداد دو دمنوش گل گاوزبان و عرق بهار نارنج در میراث معنوی ثبت شده است .
برگزاری جشنواره های بومی و محلی براساس نوع تولیدات هر منطقه از اواخر سال گذشته درمازندران رونق گرفته است که برگزاری جشنواره نیشکر روستای ریکنده و تمشک روستای سیف کتی از آن جمله است .
7330/1654
نگاهی به برگزاری نخستین جشنواره هلی ترشی مازندران