مصاحبه هفته نامه ورزشی 'به هیز' با مرشد فریبرز نوروزی

پنجشنبه ۰۴ آذر ۱۳۹۵
مصاحبه هفته نامه ورزشی 'به هیز' با مرشد فریبرز نوروزی

هفته نامه ورزشی 'به هیز' چاپ سنندج در شماره جدید خود به قلم 'فرهاد شیری' با 'فریبرز نوروزی' مرشد پیشکسوت کردستانی، مصاحبه ای انجام داده است که از نظر خوانندگان ایرنا می گذرد.

هفته نامه ورزشی 'به هیز' چاپ سنندج در شماره جدید خود به قلم 'فرهاد شیری' با 'فریبرز نوروزی' مرشد پیشکسوت کردستانی، مصاحبه ای انجام داده است که از نظر خوانندگان ایرنا می گذرد. «رخصت» واژه ای که ورزشی و غیر ورزشی به محض ورود به زورخانه آن را خطاب به مُرشد به زبان آورده و اجازه داخل شدن به کهن‌ترین مکان ورزشی تاریخ کشورمان را از او درخواست می‌کنند.
زورخانه را همه می‌شناسند، مکانی برای اجرای برنامه های ورزش اصیل ایرانی همراه با مراسمات معنوی، برنامه‌هایی که ریشه در اصالت، فرهنگ و سنت‌های مردمان ایران دارد. حال این که زورخانه‌ها معرف چهره های ماندگاری از ورزش ما هستند، کهن کسوتان و پهلوانانی که هر یک جدای از قابلیت‌های ورزشکاری دارای منش‌های والای پهلوانی نیز بوده‌اند.
اشعار و واژه های ماندگار به کار رفته شده در زورخانه‌ها را آنهایی که در گود بوده‌اند یا خارج از آن به خوبی می‌شناسند عباراتی که قسمت اعظم آن از زبان فردی شنیده می‌شود که به نوعی رهبری و مدیریت زورخانه را نیز همراه با میان دار گود بر عهده دارد.
در آخرین‌های ماه برگ ریزان (آبان ماه) به سُراغ مُرشدی رفتیم که در بسیاری از گل ریزان ها نقشی بی بدیل داشته است، پیشکسوتی که نوای دلنشین ضرب و زنگ همراه با بیان پُراحساس و رسای وی برای گودنشینان زورخانه «پهلوان نادر» سنندج کاملاً آشناست.
مُرشد فریبرز نوروزی پیشکسوتی که بیش از سه دهه است به ورزش باستانی و اصیل ایرانی در این خطه از کشورمان خدمت می‌کند، خدمتی که سراسر عشق است و شور؛ استاد نوروزی 51 ساله از ابتدای دهه 60 وارد گود زورخانه شده و تا به حال ضمن گرمی بخش محفل پهلوانان قدیم و جدید این دیار، افتخارات متعددی را نیز در این رشته ورزشی کسب کرده است.
**به عنوان اولین سؤال بفرمایید که از چه زمانی با زورخانه آشنا شدید؟
با توجه به این که مرحوم پدر و عمویم از ورزشکاران باستانی کار بودند و خود من هم به ضرب گیری و موسیقی علاقه داشتم و حتی اوایل سال 57 مدت چند ماه هم زیر نظر مرحوم میرزا کامکار در اداره فرهنگ و ارشاد مشغول یادگیری موسیقی شدم، از سال 1360 وارد گود زورخانه شدم و به خدمت بزرگان رشته باستانی رسیدم، به خصوص مرحوم مرشد حاج حسن دیوانی که یکی از مرشدین برتر ایران که زبان زد خاص و عام بود در فن مرشدی و صوت داوودی که داشت و من خود را مدیون این بزرگ مرد می‌دانم.
**آیا دوره های خاصی را در مُرشدی طی کرده‌اید؟
بله دوره های متعدد مرشدی را گذرانده‌ام، سال 59 که فدراسیون ورزش باستانی تشکیل شد و کلاس‌های خود مقدماتی در زمینه مربیگری، داوری و مرشدی را از سال 60 شروع کرد، که سال 61 من به همراه شمس‌الدین مالکی از طرف هیئت استان به دوره مقدماتی مرشدی معرفی شدیم، که در داودیه تهران به مدت 20 روز برگزار شد. سال 63 زمانی که در حین انجام خدمت مقدس سربازی در منطقه سومار بودم اطلاع پیدا کردم قرار است دوره توجیهی سه روزه در تهران برگزار شود، با توجه به علاقه زیادی که من به مرشدی داشتم، به سختی توانستم در این دوره شرکت کنم، هر روز بعد از کلاس از سه نفر می‌خواستند در زورخانه شهید فهمیده ضرب بگیرد که خوشبختانه بعد از اجرای من کسانی که به عنوان ناظر حضور داشتند از کار من اظهار رضایت کردند و من سربلند از این امتحان بیرون آمدم.
**گویا داور و مدرس مُرشدی هم هستید در این مورد توضیح دهید؟
دوره داوری مرشدی از درجه سه تا یک طی کرده‌ام و سال 68 نیز دوره مدرسی مرشدی را زیر نظر فرامرز نجفی تهرانی با موفقیت پشت سر گذاشته‌ام و حکم مدرسی فدراسیون را دریافت کردم و چندین دوره نیز به عنوان مدرس در کلاس‌های آموزشی مرشدی حضور داشته‌ام.
**چه عنوان‌های مهمی را در جشنواره های و مسابقات مُرشدی کسب کرده‌اید؟
مقام‌های زیادی را کسب کرده‌ام. تا کنون شش جشنواره مُرشدی برگزار شده است که من در اولین دوره آن سال 87 تندیس زرین را دریافت کردم، سال 88 هم در گویش محلی و حماسه خوانی عنوان‌های اول و دوم را کسب کردم، اسفند سال 89 در یادواره مرشد محمد مرادی که در یزد برگزار گردید، در ضرب نوین، گویش‌های محلی و حماسه خوانی عنوان نخست را کسب کردم، در مجموع کلی و در رده سنی خود 41 تا 60 سال به عنوان برترین مرشد ایران انتخاب شدم.
**در زمینه آموزش به علاقمندان مُرشدی چه اقداماتی انجام داده‌اید و چند مرشد در استان داریم؟
در جریان سفر مقام معظم رهبری به کردستان مصوب شد که 15 زور خانه در کردستان احداث شود، که تا کنون 8 زورخانه به مرحله بهره برداری رسیده است. هیئت استان قبل از افتتاح این مکان‌های ورزشی اقداماتی در زمینه تربیت مربی و مُرشد برای این زورخانه‌ها انجام داد، که در بخش مُرشدی سال 93 من بیش از 35 مُرشد آموزش دادم، که اکنون در زورخانه های شهرهای مختلف استان مشغول مرشدی هستند. در استان کردستان بیش از 50 مرشد در خدمت ورزشکاران زور خانه ای هستند.
**یک مرشد خوب به نظر شما چه ویژگی‌های باید داشته باشد؟
یک مرشد علاوه بر توانایی در خواندن و ضرب گرفتن باید خوش نام، ارشاد کننده، پاک و الگو باشد، علاوه بر این موارد مرشد باید ریاضت هم بکشد، یک ورزشکار اگر بخواهد در مسابقات کشوری حضور داشته باشد در نهایت با یک سال تمرین مداوم می‌تواند خود را آماده حضور در مسابقات کنند، ولی یک مرشد اگر خیلی مستعد و دارای پشتکار هم باشد حداقل 15 سال کار می‌خواهد که به سطح قابل قبولی برسد، به همین دلیل باید در این کار سختی کشید، من با تلاش دلسوزان، پیشکسوتان و به خصوص مرحوم مرشد حاج حسن دیوانی راه 50 ساله را در 12 سال طی کرده و اکنون به جای رسیده‌ام که جامعه ورزش باستانی کشور من را قبول دارند.
**مرشدی شامل چه مراحلی می‌شود؟
فدراسیون پهلوانی و زورخانه ای کشور برای مرشدان رتبه تعین کرده است که شامل 9 رتبه است که به ترتیب از مقدماتی شروع می‌شود، بعد خوش نوا، خوش پنجه، سردمیار، سردمدار، مرشد، مرشد پیشکسوت و آخرین و بالاترین رتبه هم مرشد کهن کسوت است، من بعد از سال‌ها تلاش دارای رتبه مرشد پیشکسوت هستم.
**چه خاطرات تلخ و شیرینی از زورخانه دارید؟
خاطرات که زیاد هستند، ولی وقتی یک مرشد وارد زورخانه می‌شود وظیفه بسیار سختی بر دوش دارد، اگر مورد و مشکل خیلی کوچکی در زور خانه حین اجرای برنامه یک مرشد پیش آید برای وی خیلی ناراحت کننده است، چون مرشد دوست دارد کسانی که به زور خانه می‌آیند چه ورزشکار و چه تماشاچی با رضایت آنجا را ترک کنند؛ و خاطره شیرین هم این که من به عنوان یک مرشد وقتی که هر کجای ایران سفر کنم، از طرف اهالی آن شهر آنقدر به من محبت می‌شود که هیچ کجای ایران احساس غریبی و دل‌تنگی نمی‌کنم. یکی دیگر از خاطرات شیرین من به دوران خدمت بر می‌گردد، زمانی که در پادگان 02 شاهرود بودم در آن شهر زورخانه نبود، زورخانه ای را در پادگان ایجاد کردیم که اکنون هم به نام «زورخانه کورد» در حال فعالیت است و ورزشکاران در آن ورزش می‌کنند.
**به عنوان مرشد سفر خارجی داشته‌اید؟
بله، سال 90 در فستیوال بازی‌های محلی که در اتریش برگزار شد، به همراه تیم منتخب ایران برنامه عمومی زورخانه را اجرا کردیم که با استقبال زیاد تماشاچیان روبرو شد، همچنین در سال 93 هم به عنوان مرشد تیم‌های خارجی در مسابقات صلح و دوستی تاجیکستان اجرا برنامه داشتم.
**مرشد چه نقشی می‌تواند در موفقیت یک تیم داشته باشد؟
برای موفقیت در ورزش باستانی مربی خوب شرط اول است و بعد از آن مُرشد، در واقع مربی و مُرشد لازم و ملزوم موفقیت ورزش‌های تیمی زورخانه ای هستند، اگر یک مُرشد بهترین ضرب و نوا را داشته باشد ولی نتواند خود را با تیم هماهنگ کند و یا از طریق ضرب و آهنگ نتواند حس خود را به ورزشکار انتقال دهد، تیم نمی‌تواند نتیجه مطلوبی را کسب کند. مرشد باید این توانایی را داشته باشد که به بهبود هماهنگی و کار تیمی کمک کند.
**حرکات و ورزش‌های زورخانه ای نسبت به گذشته تغیراتی کرده است، به نظر شما این تغییرات چه نقشی در پیشرفت این ورزش داشته است؟
قبل از پاسخ به این سؤال شما باید عنوان کنم که ما هر چه داریم از گذشتگان و پیشکسوتان این رشته است، در گذشته بیشتر افرادی که به زورخانه می‌آمدند از قشر بازاری بودند و شیرین کارهای مخصوص خود داشته‌اند. وقتی که فدراسیون باستانی تشکیل شد، تصمیم گرفته‌اند این ورزش را علمی کنند و هم با اضافه کردن حرکات موزون علاقمندان و تماشاچیان بیشتری را جذب این رشته کنند، به همین خاطر آمدن با کار کارشناسی یک سری تغییرات، حرکات و مرشدی را به این رشته اضافه کردند تا کار از حالت یک نواختی و سادگی گذشته بیرون آید. در زمینه بهداشتی هم مطالعاتی انجام دادند تغییراتی را در لباس و شلوار این رشته ایجاد کرده‌اند، که در کل این تغییرات باعث شده بتوانیم این رشته باستانی در جهان اشاعه دهیم و در کشور نیز علاقمندان بیشتری جذب این رشته شده‌اند، ولی در کنار این تغییرات اصالت این رشته همچنان حفظ شده است.
**به نظر شما وضعیت حال حاضر ورزش زور خانه ای کردستان چگونه است؟
ورزش زور خانه استان از زمان ریاست آقای ساکی در هیئت روند رو به رشد خود را شروع کرد و خوشبختانه با آمدن دکتر بابایی سرعت این رشد چند برابر شد به نحوی که اکنون جزء سه هیئت برتر کشور هستیم، در میان هیئت‌های استانی مقام اول را در اختیار داریم و سال گذشته هم در میان تمام هیئت‌های ورزشی کشور مقام دوم را کسب کردیم، که این مقام‌ها با تلاش و زحمات مربیان، ورزشکاران، پیشکسوتان و اعضای هیئت استان و شهرستان‌ها به دست آمده است.
**هیئت شهرستان‌ها در زمینه قهرمانی نسبت به سنندج ضعیف عمل کرده‌اند به نظر شما علت چیست؟
برای موفقیت در ورزش باستانی چند عامل دست به دست هم می‌دهند که مهم‌ترین آن‌ها زورخانه، مربی، مرشد و ورزشکار است. در اکثر شهرستان‌ها مشکل مربی، مرشد نداریم ولی در برخی از آن‌ها حدود یک سال است که زورخانه احداث شده است و تازه کار را شروع کرده‌اند، که با برنامه ریزی‌های که هیئت استان در زمینه برگزاری کلاس‌های ارتقاء و توجیهی برای مربیان و داوران آن‌ها داشته است در آینده نزدیک شاهد حضور موفق شهرستان‌ها هم خواهیم بود.
**اشعاری که در سردم زورخانه خوانده می‌شود را بر چه اساسی انتخاب می‌کنید؟
اشعار زورخانه بر گرفته از شعر حافظ، سعدی، مولانا، خیام، فردوسی، مولود نامه و ... است. قبلاً مرشدان فقط در دستگاه همایون می‌خواندند ولی الان اکثر مرشدان ما با هفت دستگاه موسیقی آشنا هستند برای تنوع در کار هر با در یک دستگاه و با اشعار جدید برنامه را اجرامی کنند. من هم برای تنوع در کار روی ملودی خوانندگان دیگر اشعار عرفانی می‌گذارم و آن را می‌خوانم و برخی مواقع به درخواست ورزشکاران شعر را انتخاب می‌کنیم، ولی در کل بر اساس جو حاکم بر زورخانه اشعار خود را انتخاب می‌کنم.
**گویا شما اولین مرشدی هستید که اشعار کوردی را در زورخانه خوانده‌اید در این مورد بیشتر توضیح دهید؟
وقتی به شهرستان‌های مختلف کشور مراجعه می‌کردیم، می‌دیدم مرشدان به زبان و لهجه آن منطقه اشعار خود را می‌خوانند، من هم با خود فکر کردم وقتی ما شاعران بسیار زیاد و توانمندی داریم چرا باید از شعر آن‌ها استفاده نکنیم، به همین خاطر از مرحوم مرشد حاج حسن دیوانی اجازه گرفتم و ایشان نیز رخصت دادند، برای اولین بار در سال 63 من شعر کوردی را در زورخانه خواندم که همه ورزشکاران حاضر در گود منقلب شدند، بعد از آن اشعار شاعران بزرگ کورد را در دستگاه‌های مختلف موسیقی خواندم که علاقمندان بسیاری پیدا کرد به طور که وقتی به در استان‌های دیگر هم بر اجرای برنامه می‌رویم از من درخواست می‌کنند اشعار را به زبان کوردی بخوانم.
سخن آخر ...
در پایان طول عمر با عزت برای پیشکسوتان را خواهانم چون هر جا و هر کاری که پیشکسوتان در آن نباشند آن کار ناقص است. ورزش زورخانه با پیشکسوتان رونق می‌گیرد من از این عزیزان تقاضا دارم اگر هم توان ورزش کردن ندارند به زورخانه‌ها بیایند تا برای جوانان الگو باشند و ما را از نظر روحی و معنوی همراهی کنند. همچنین از رئیس هیئت استان دکتر بابایی، نایب رئیس هیئت علیرضا غلامی، رئیس هیئت شهرستان سنندج حاج شهریار کردی، عوامل هیئت، پیشکسوتان، مرشدان، مربیان، داوران، ورزشکاران و تمام کسانی که در راه اعتلای ورزش باستانی استان تلاش می‌کنند، تشکر و قدردانی می‌کنم.
مصاحبه هفته نامه ورزشی 'به هیز' با مرشد فریبرز نوروزی