Home

فیدل کاسترو؛ یار وفادار انقلاب اسلامی - محمدرضا نادری گیسور*

یکشنبه ۰۷ آذر ۱۳۹۵
فیدل کاسترو؛ یار وفادار انقلاب اسلامی - محمدرضا نادری گیسور*

تهران - ایرنا - با مرگ فیدل کاسترو، رهبر انقلاب کوبا نه تنها مردم این کشور جزیره ای دریای کارائیب یکی از رهبران بلندآوازه ، فرهیخته و نامدار خویش را از دست دادند بلکه همه ملتهای آزادیخواه و ضدامپریالیست منطقه امریکای لاتین و دیگر نقاط جهان و انقلابیون سراسر عالم، یک چهره تاریخی را از دست دادند؛ کسی که بدون تردید، یار وفادار انقلاب اسلامی ما نیز بود و تا آخرین لحظه به این پیمان و آرمانهای خویش وفادار ماند.

من در کسوت خبرنگار، دو بار توفیق داشتم این رهبر بزرگ را از نزدیک ببینم. نخستین بار، تیرماه 1378 زمانی که به عنوان خبرنگار ایرنا، مرحوم دکتر حسن حبیبی معاون اول رییس جمهوری در دولت اصلاحات و هیات همراه را در سفر به امریکای لاتین همراهی می کردم. پس از دیدار از بوگوتا پایتخت کلمبیا، به کاراکاس پایتخت ونزوئلا رفتیم تا روابط آتی جمهوری اسلامی ایران با جمهوری بولیواری ونزوئلا به رهبری هوگو چاوز پی ریزی شود. پس از یک شب اقامت در کاراکاس و زمانی که طبق برنامه باید راهی کوبا می شدیم، بروز نقص فنی در هواپیمای اختصاصی هیات ایران آنهم درست هنگام اوج گرفتن از باند پرواز در فرودگاه کاراکاس، برنامه سفر را بهم ریخت. کاسترو به محض آنکه از ماجرا باخبر می شود، دستور داده بود یکی از بهترین هواپیماهای کوبا برای انتقال هیات ایرانی به ونزوئلا اعزام شود.
وقتی به هاوانا رسیدیم، در هتل معروف «ال ناسیونال» اسکان داده شدیم و فردای آن روز، بدون هیچ تشریفاتی با «فرمانده فیدل» در کاخ انقلاب هاوانا دیدار کردیم؛ مردی بلندقد، با ریشی بلند، چهره ای خندان و صمیمیتی که در نگاهش موج می زد. او در آستانه در اتاق مذاکرات ایستاده بود و با مهربانی با همه دست می داد، آنهم در شرایطی که ماموران تشریفات به ما گفته بودند اتاق مذاکرات، گنجایش تعداد اندکی از اعضای اصلی هیات را دارد و قرار نیست ما با فیدل کاسترو دیداری داشته باشیم. پس از این مصافحه، نشست چندساعته دکتر حبیبی و رهبر کوبا آغاز شد و ما فرصت یافتیم در خلال این نشست طولانی که طی دو روز اقامت، چند بار تکرار شد، در خیابانهای هاوانا قدم بزنیم و با مردم آن گپ و گفتی داشته باشیم. گفت وگو با مردمی که به محض شنیدن نام ایران، گل از چهره شان می شکفت و با لبخند و صمیمیت از ایران و انقلاب آن سخن می گفتند، شوق آفرین بود. در حالی که ایران و کوبا از نظر جغرافیایی در دو سوی کره زمین قرار دارند، اما برای ما شگفت آور بود که این بعد مسافت، هیچ تاثیری در عشق و صمیمیت این مردم نداشت؛ آنها به گونه ای با ما سخن می گفتند که انگار، نزدیکترین خویشان و دوستان خود را دیده اند.
دو سال بعد، در سال 1380 بار دیگر توفیق داشتم تا فیدل کاسترو را از نزدیک ببنیم. رهبر انقلاب کوبا برای نخستین بار به تهران سفر کرده بود و رییس دولت اصلاحات در مجموعه فرهنگی سعدآباد میزبان او بود. یادم هست که فرمانده فیدل چقدر از حضور خود در تهران خوشحال بود؛ به گونه ای که فردای اقامتش در تهران به خبرنگاران گفت من هیچ شبی در طول عمرم، با چنین آرامشی نخوابیده بودم. موضوعی که حتی تیتر چند روزنامه شد.
این سخنان فیدل کاسترو تعارف نبود. او در طول سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بارها و بارها حمایت و دلبستگی خود را نسبت به انقلاب بزرگ مردم ایران و آرمانهای آن نشان داده بود. او که خود در سال 1959 میلادی یک انقلاب ضد امپریالیستی را در کوبا رهبری کرده و سالها در برابر امریکا ایستادگی کرده بود، قدر و عظمت انقلاب اسلامی ایران و نظام سیاسی برآمده از آن را نیز بخوبی می دانست.
اگرچه انقلاب 1959 کوبا و انقلاب 1979 ایران از نظر ایدئولوژیکی با یکدیگر متفاوت هستند و یکی از اسلام و دیگری از سوسیالیسم بهره می گیرد اما آرمانهای مشترک و حس حق طلبی و مبارزه با استکبار به آنها حس همبستگی ، همگرایی و پیوند دوستی عمیقی داده است.
بر همین اساس، کوبا از نخستین کشورهایی بود که نظام جمهوری اسلامی ایران را در سال 1357 به رسمیت شناخت. فیدل کاسترو در همان زمان طی نامه ای به امام خمینی (ره) رهبر کبیر انقلاب اسلامی نوشت:« از نظر ما، هیچ تناقضی میان انقلاب و مذهب وجود ندارد.» او بر این دیدگاه خویش در کتابش تحت عنوان «فیدل و مذهب» که در سال 1985 منتشر شد، نیز تاکید کرده است.
روابط میان دو کشور پس از آن و در طول دولتهای مختلف در ایران نه تنها کاهش نیافته بلکه هر بار با پیوستگی و همبستگی بیشتری همراه شده است به گونه ای که به جرات می توان گفت حضور و نفوذ گسترده کنونی ایران در منطقه امریکای لاتین، بی تردید مدیون حمایتهای فیدل کاسترو و رهبران انقلابی این کشور است.
اگر ایران توانست در دوران دولت اصلاحات و پس از آن، روابط خود را با ونزوئلا و دیگر کشورهای امریکای لاتین برقرار سازد و همچنان روابطی قوی و مستحکم با بیش از 20 کشور این منطقه بویژه کشورهای عضو اتحاد بولیواری قاره امریکا موسوم به «آلبا» دارد، مدیون همراهی و تلاشهای فیدل کاسترو است.
با وجود آنکه روابط اقتصادی دو کشور در طول این همه سال به دلایل گوناگون رشد چندانی نداشته، اما کوبا همواره از مواضع سیاسی و بین المللی ایران در مجامع گوناگون پشتیبانی کرده است.
کوبا نه تنها زمانی که ریاست جنبش عدم تعهد را بر عهده داشت، بلکه به عنوان یک عضو موثر آن، همواره از حق ایران برای پیشبرد برنامه هسته ای صلح آمیز خویش دفاع کرده است. در زمان ریاست کوبا بود که جنبش عدم تعهد در ژوییه 2008 و در اوج فشار کشورهای غربی، با صدور بیانیه ای اعلام کرد که کشورهای عضو این جنبش از گسترش همکاری میان جمهوری اسلامی ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی در حوزه استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای استقبال می کنند و غنی سازی اورانیوم را حق مسلم ایران می دانند که باید به آن احترام گذاشته شود. در سال 2009 نیز زمانی که آژانس تحت فشار امریکا و دیگر کشورهای غربی، ایران را بخاطر ساخت مجتمع هسته ای فردو محکوم ساخت، کوبا و ونزوئلا با صدور این قطعنامه مخالفت کردند.
با کناره گیری فیدل از قدرت و واگذاری دولت به برادرش «رائول کاسترو»، روابط تهران – هاوانا همچنان رو به گسترش بوده و پیوند میان دو کشور در دوره دولت دکتر حسن روحانی تقویت شده است.
فیدل کاسترو به دلیل کسالت و بیماری از مدتها پیش حاضر به دیدار با سران کشورهای دیگر نبود، اما سوابق دوستی میان کشور و رهبران آنها موجب شد تا شهریورماه گذشته دکتر حسن روحانی رییس جمهوری جزو آخرین رهبرانی باشد که توفیق دیدار با یکی از رهبران کاریزماتیک جهان را بدست می آورد.
فیدل کاسترو، رهبری مردمی، ساده زیست، پایبند به آرمانها و ارزشها، عدالت محور، سخنور و ضد استکبار و امپریالیسم بود و همین ویژگیها موجب شد تا نه تنها در دل مردم خود بلکه همه ملتهای آزادیخواه و حق طلب جهان جای بگیرد.
اوایل شهریورماه گذشته فرصتی دست داد تا به عنوان عضو هیات همراه دکتر محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه در جریان سفر به شش کشور امریکای لاتین، پس از 17 سال بار دیگر به هاوانا پایتخت کوبا سفر کنم. با شگفتی دریافتم پس از این همه سال، اشتیاق کوبایی ها به «برادران انقلابی» خود در ایران همچنان سرشار از احساس و صمیمیت است و آنها همچنان با احترام و بزرگی از «فرمانده فیدل» نیز سخن می گویند.
اکنون «فیدل کاسترو» به تاریخ پیوسته است اما بی تردید، نام و یاد او همچون یک اسطوره ایستادگی و مقاومت در برابر زورگویی و استکبار برای همیشه در ذهن مردم ایران و همه ملتهای آزادیخواه و استقلال طلب زنده خواهد ماند.
-----------------------------------------------------------------------------
* کارشناس حوزه آمریکای لاتین - ایرنا
فیدل کاسترو؛ یار وفادار انقلاب اسلامی - محمدرضا نادری گیسور*