گردشگری مذهبی حلقه مفقوده روستای توت در اردکان

سه شنبه ۰۹ آذر ۱۳۹۵
گردشگری مذهبی حلقه مفقوده روستای توت در اردکان

محقق و پژوهشگر اردکانی با اشاره به استقبال پرشکوه مردم کشورمان از آئین‎‎های‎‎ سنتی روستای توت در ایام پایانی ماه صفر، از وضعیت نامناسب و در حال تخریب بودن میراث فرهنگی و اسناد باستان‎‎شناسی این منطقه با بی‎‎توجهی مسئولان گلایه می‎‎کند.

به گزارش ایسنا، هر سال در دهه آخر ماه صفر و به‌ویژه پنج روز پایانی که مصادف با رحلت رسول گرامی اسلام(ص) و شهادت حضرت امام حسن مجتبی(ع) و حضرت امام رضا(ع) است، سیل مردم عزادار از سراسر کشور به روستایی در 60 کیلومتری شمال شرقی شهر اردکان و از توابع بخش خرانق می‏‏‌آیند تا در آئین‏‏‌های سنتی عزاداری این منطقه شرکت کنند.

این روستا، «توت» نام دارد که برگرفته از درختان توت روستاست، همانند برخی روستاهای دیگر مانند گزستان، انجیر آوند، کرمین، رنجغان و چاه متک در شهرستان اردکان و از این‌رو اساساً قداست روستای توت، درخت توت نیست بلکه عشق و اعتقاد مردم به امام حسین(ع) است و دیگر هیچ.

سال‎هاست که اردکانی‎ها در تکاپوی هر چه باشکوه‌تر برگزار شدن مراسم آئینی عزاداری حسینیه توت، عاشقانه همت می‎‎ورزند، چون در این مراسم از همه‎‎ی اقصی نقاط کشور در جمع عزاداران حضور دارند و در حالی که در طول سال جعمیت ثابت این روستا تقریباً 20 نفر است، اما طی این پنج روز، بالغ بر 100 هزار نفر به طور ثابت و متغییر به این روستا می‎‎آیند

نویسنده کتاب «روستای توت» در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، در خصوص قدمت این روستا می‎‎گوید: قدیمی‎‎ترین سند موجود در رابطه با روستای توت، یک دیگ مسی است که مربوط به سال 1126 قمری است و احتمال شکل‎‎گیری مراسم آئینی روستای توت از دوره صفویه را قوت می‎‎بخشد.

«نادر پیری اردکانی» در ادامه بیان می‎‎کند: محور اصلی آئین عزاداری در روستای توت، روضه‎‎خوانی و نذورات و قربانی کردن بوده است که بعدها تعزیه هم به آن اضافه می‎‎شود و امروزه تعزیه‎‎خوانی قوت خاصی در این مراسم دارد.

وی در این‌باره می‏‏‌گوید: آئین تعزیه در دوره قاجار رواج پیدا می‎‎کند و بی‎‎شک تعزیه‎‎خوانی در روستای توت هم قدمتی مربوط به همین دوارن دارد.

دبیر انجمن حامیان میراث اردکان در خصوص نوع پیدایش و نوع شکل‎‎گیری این روستا از سخن‎‎ها  و نقل قول‎‎ها بسیاری می‎‎گوید که هر کدام در نوع خود جالب و شنیدنی است اما این محقق و پژوهشگر اردکانی معتقد است که این داستان‌ها بیشتر اسطوره‌هایی با نقل قول‎‎های متفاوت هستند که مورد وثوق نیست.

وی ابراز می‎‎کند: روستای توت و آئین‎‎هایش ریشه‎‎ی قوی و مذهبی دارد اما در بلند مدت گروهی برای آن افسانه‎‎سرایی کردند و چون در گذشته مردم با مشقت فراوان خود را برای عزاداری به این روستا می‎‎رساندند بر اساس اعتقادات راسخ و صادق مردم کرامتی را هم می‎‎دیدند که هیچ ربطی به آن اسطوره‎‎سازی‎‎ها ندارد.

به گفته‎‎ی پیری اردکانی، برخی آن را وصل به درخت توت یا نشانه‌‏‏های طبیعی دیگر منطقه می‎‎خوانند در حالی که حسینیه روستای توت هیج ربطی به درخت ندارد و گروهی بعدها درخت را به این حسینیه اضافه کرده‎‎اند و از این‌رو ارزش و اهمیت حسینیه روستای  توت فقط به‌علت  امام حسین(ع) و واقعه‎‎های اندوهگین کربلا و عاشورا و نه یک درخت توت است.

تعزیه‎‎خوانی در حسینیه روستای توت در سال 1388 با شماره ثبتی 53 به عنوان سومین اثر معنوی استان یزد در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید، برج و کاروان‎‎سرای روستای توت نیز به ثبت فهرست آثار ملی رسیده است اما «پیری اردکانی» در رابطه با حوزه گردشگری این روستا می‎‎گوید: جای کار، بسیار است و متأسفانه آن گونه که باید در حوزه گردشگری توجه‎‎ای به آن نشده است.

وی با انتقاد به ساخت سلیقه‎‎ای بناها و خانه‎‎های نوساز روستای توت، اظهار می‌‏‏کند: با برنامه‎‎ریزی می‎‎توان این روستا را به یکی از روستاهای قطب مهم گردشگری استان یزد تبدیل کرد که در این باره باید مردم تشویق بشوند که در این مسیر همراهی کنند.

به گفته‌ی وی، چند اثر باقی‌مانده در این روستا وضعیت چندان مناسبی ندارد و علیرغم هزینه‎‎هایی که در بخش‌‏‏های مختلف صورت می‎‎گیرد، در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری اقدامی نشده است، بوکن‎‎های ارزشمند و سند‎‎های تاریخی این روستا متأسفانه هر روز در حال تخریب و نابودی است و برخی در کنار این بوکن‎‎ها، خانه ساخته‎‎اند در حالی که همین بوکن‎‎ها مهم ترین سند باستان شناسی این منطقه تلقی می‎‎شود.

پیری اردکانی اضافه می‎‎کند: برج توت و کاروانسرای روستا نیز بلا استفاده باقی مانده و حتی حریم آنها هم حفظ نشده است.

این پژوهشگر و محقق میراث فرهنگی می‎‎گوید: ما هنوز با آنچه که در حوزه گردشگری دنیا اتفاق می‎افتد، خیلی فاصله داریم و تا زمانی که مردم به این دانش و صنعت گردشگری پی نبرند، اتفاقی نخواهد افتاد.

گردشگری مذهبی حلقه مفقوده روستای توت در اردکان